Koffierituelen met de Bedoeïenen

Last updated:
Koffie rituelen Jordanië

Koffie drinken met de bedoeïenen

De geur van vers gebrande koffie komt mijn richting uit. Boven de vuurplaats ligt een grote metalen lepel met een paar koffiebonen. Onze gastheer is bezig met een kopje speciaal voor zijn gasten. Koffierituelen in Jordanië zijn geen kleinigheid. Het is een belangrijk onderdeel van de tradities in hun cultuur en heeft vele betekenissen. Hele oorlogen zijn beslist boven een kop koffie en huwelijken zijn onderhandeld en familiegeschillen opgelost.

Koffie drinken met de bedoeïenen

We zijn er zo aan gewend dat we binnen enkele minuten en op elk moment van de dag een vers gezet kopje kunnen krijgen. Afhankelijk van het koffiezetapparaat dat je bezit, duurt het letterlijk seconden om het te maken. Vers gemaakt, geen zweetdruppel die er aan te pas komt om het te maken. Niet hier. Koffie is speciaal. Koffierituelen vergen tijd om te perfectioneren en koffie zonder kardemom is gewoon geen koffie, volgens de bedoeïenencultuur. Nu ben ik toevallig een grote fan van kardemom, dus kom maar op, maar voor veel mensen is het een vreemde smaak. En laten we eerlijk zijn; kardemom kan snel te veel worden, dus moet altijd spaarzaam worden gebruikt. Als je tenminste niet het idee wiilt hebben dat je een luchtverfrisser aan het drinken bent.

Koffie rituelen
Onze bedoeïenentent

Koffie zetten is een mannenzaak. Als je te gast bent in het huis zitten de vrouwen bij de vrouwen en de mannen bij de mannen. Dat wordt niet gemengd. In ons geval was het anders, omdat onze groep om te beginnen al gemengd was en we dus bij elkaar mochten zitten.

Met de hand gemaakt

De koffie wordt eerst met de hand gebrand. Er wordt vuur gemaakt, een lepel wordt boven het vuur gehouden en met geduld en zorg worden de koffiebonen geroosterd tot ze precies goed zijn. Daarna worden ze overgedaan in een vijzel en tot poeder vermalen. Kardemom wordt toegevoegd en heet water wordt erover gegoten. De gastheer is de eerste die een kopje neemt. Dat is misschien vreemd in onze cultuur waar het als onbeleefd kan worden beschouwd om als eerste een kopje te drinken als je gasten staan te wachten, maar hier is het de manier om de koffie eerst te testen voor je hem serveert. Klinkt ook logisch, toch?

Het serveren van koude koffie wordt beschouwd als onbeleefd tegen je gasten en als een teken van gebrek aan respect.

De gastheer schenkt de koffie vervolgens in en je krijgt een klein beetje in een klein kopje. Technisch gezien niet veel meer dan één slok, maar in één keer opdrinken is ook onbeleefd. Eén slokje is een teken dat de koffie koud is. Dus je drinkt de koffie in drie slokjes. Gebruik altijd alleen je rechterhand bij het drinken van de koffie. Je linkerhand wordt gebruikt voor meer aardse zaken, zoals naar de wc gaan.

Als de koffie heet is – en dat zou het moeten zijn, als je gastheer zijn werk goed heeft gedaan – is in het kopje blazen om het af te koelen ook not done. Zachtjes met het kopje schommelen en de koffie rondzwenken is de manier om af te koelen. Je mag ook niet meer dan drie keer om een refill vragen. Als je er maar één wilt, zwaait u het kopje snel tussen duim en vingers terwijl je het aan je gastheer voorhoudt. Hij zal het van je afnemen, de beker wassen en aan de volgende gast geven. Er zijn zelden genoeg bekers om alle gasten tegelijk te bedienen, dus je zult om beurten moeten serveren. Altijd van rechts naar links werken.

Woestijngebied

Gastvrijheid

De gastvrijheid van de Bedoeïenen kent toch geen grenzen. Stel je voor dat je thuis zit te luieren en er belt een wildvreemde aan. Je laat die persoon in je huis en je geeft hem drie dagen te eten zonder vragen te stellen. Ze zullen in je huis slapen en het zou de normaalste zaak van de wereld zijn. Na drie dagen kun je vragen waarom ze hier zijn, maar niet eerder. Ik ben er vrij zeker van dat dit in de westerse cultuur ongehoord zou zijn, maar bij de Bedoeïenen wordt het heel normaal gevonden om zo gastvrij te zijn. Als je dat niet doet, zou dat als zeer onbeleefd worden beschouwd.

Feynan lodge
Feynan lodge

Wij sliepen die nacht in de Feynan ecolodge, een lodge midden in de woestijn en een belevenis op zich. De locatie is wild en indrukwekkend en de lodge is een belangrijke bron van inkomsten in het gebied. Zoveel mogelijk van de producten en diensten in de lodge worden geleverd door lokale bedoeïenen in de omgeving. Een groep mannen is verantwoordelijk voor al het vervoer van toeristen met 4×4 auto’s. We werden opgehaald bij het visitor center en naar de lodge gebracht door de lokale bevolking en ook op de terugweg van de lodge naar Petra werden we daarheen gereden door twee lokale mannen. Een vrouw bakt elke dag het brood voor de lodge en de gidsen die worden ingezet voor de verschillende tours en activiteiten die de lodge aanbiedt zijn ook lokale bewoners. Je kunt verschillende wandelingen maken in de omgeving, je kunt een kookworkshop doen, de koffie-ervaring die wij hebben gedaan en nog veel meer. Afhankelijk van het seizoen en natuurlijk van jouw voorkeuren.

s Nachts is de lodge geheel verlicht bij kaarslicht. En eerlijk is eerlijk, het lijkt wel een plaatje uit 1001 nacht, maar het is een beetje onhandig. Romantisch, maar donker…. 🙂 In de kamers is geen electriciteit behalve in de badkamer (gelukkig maar!) dus je kamer ziet er prachtig uit met de muskietennetten boven het bed en een uitzicht over de woestijn. Het betekent echter ook dat er geen airco is en hoewel de lodge speciaal ontworpen is om de hitte van de woestijn buiten te houden, was het tijdens ons verblijf de heetste ooit, zodat de kamer ondraaglijk warm was. Speciaal voor dat doel zetten ze bedden op het dak van de lodge, waar je onder de sterren kunt slapen. Nog romantischer… 😉

Maar pas op: er zijn ook wolven en hyena’s in de woestijn, dus bereid je voor op een beetje gehuil en hondengeblaf in de nacht. We hebben de hitte van de nacht overleefd, ook al was ik erg blij om in de jeeps te stappen die ons naar Petra zouden brengen en een beetje wind door de auto te hebben blazen. Nooit gedacht dat 40˚C zoooo verzengend kon zijn!

Later meer over Petra! (Je vindt dat terug in de Azië sectie)

Jordanie koffierituelen

Disclaimer: Wij waren in Jordanië op uitnodiging van het Jordaanse Bureau voor Toerisme. Alle verhalen en foto’s zijn van mij, net als alle meningen natuurlijk.

Delen is fijn!